Hàng vạn bác sĩ y khoa đã tốt nghiệp ra trường

Cuộc tiến công của Pháp lên Việt Bắc bị thất bại nặng. Quân dù bị bao vây, đánh tơi tả. Tàu chiến, ca-nô bị pháo binh ta bắn cháy đỏ rực sông Lô. 27 xe cam-nhông và thiết giáp chở lính dù bị phục kích diệt gọn ở đèo Bông Lau. Cánh quân đóng ở Chiêm Hóa bị tập kích, phải rút. Đến kỹ tuần tháng 12-1947, bại binh địch rút vế tới Cầu Đuống.

Cuộc hành quân “bao vây * khép kín” chấm dứt.

Đồng bào các dận tộc Việt Bắc trở về các làng bản ăn Tết Nguyên đán. Bà con giết lợn, mổ trâu, gói bánh tét, bánh tày. Các ké người Tày mời* cán bộ, sinh viên Trường Y đến từng nhà uống rượu nếp, ăn thịt hươu vừa săn được ngoài rừng hay cá tươi mới đánh dưới sông Lô.

Cơ sở của trường ở làng Ải bị đốt trụi, Nhà cửa, sách vở, thuốc men bị mất mát nhiều. Giữa lúc đó, tôi nhận được mảnh giấy trìệu tập lên ATK (an toàn khu).

Ai đã từng qua Việt Bắc, khó mà quên được canh thiên nhiên tuyệt đẹp ở đây, nhất là về mùa xuân khi hoa mận dại nở trắng rừng, cảy đào dại xòe những cánh hoa phơn phớt hồng, bụi chuối rừng trổ hoa nở rực như ngọn lửa bên bờ suối… Mặc dù, chú liên lạc cố giữ bí mật, tôi vẫn linh cảm rằng lần này lên ATK, tôi sẽ được gặp Bác Hồ. Chúng tôi lội qua một con suối, đi vào vùng rừng thẳm. Dưới tán rừng rậm rạp, thấy có mấy nếp nhà sàn. Hồ Chủ tịch tiếp tôi tại một trong mấy ngôi nhà ấy.

So với ngày còn ở Thủ đô, Bác gày đi nhiêu vì kháng chiến gian nan, nhưng dáng vẻ vẫn ung dung, thanh thản, vẫn chòm râu lưa thưa, dôi dép lốp – đôi dép đã đi vào truyền thuyết. Bác ngồi đó – hiện thân của nỗi đau thương và niềm hi vọng.

Tôi đem hết mọi nỗi lo lắng, băn khoăn về trường, về bệnh viện trình bày với Bác và đề nghị Chính phủ giúp đỡ.

Bác chăm chú lắng nghe, rồi ôn tồn nói:

– Nước nhà dang kháng chiến, gặp nhiều khó khăn. Các chú phải bàn bạc với nhau để tự mình tìm cách giải quyết. Chính phủ cũng sẽ cổ gắng giúp đỡ. Dù thế nào chăng nữa, chúng ta cũng không thể đóng cửa trường đại học…

Bác nói rất ngắn gọn. Nhưng qua mấy câu ngắn ngủi ấy, Bác đã chỉ hướng cho trường. Theo hướng đó, thày trò chúng tôi chung lưng đấu cật tự mình dựng lên những ngôi nhà mới giữa rừng xanh. Không có sách đi dạy học, thì vỉết sách. Không có chỗ cho sinh viên thực tập, lập lại bệnh viện thực hành, về sau làm được cả việc thử máu. thử phân. Trong số sinh viên có một anh trước kia đề học qua nghề kiến trúc. Anh này cùng anh Tôn Thất Tùng say sưa ‘sáng tác” các kiểu nhà giúp cửa không xiêu. không méo, khó bị mọt xống. Thậm chí khâu bụng, thì thay bảng dây dù lấy của Pháp. Ban đêm, mỗi lần mổ, anh Tùng nhờ một sinh viên trèo lên đạp chiếc xe Pegeot phát ra ánh sáng điện ắc quy. Và cuối cùng, Bệnh viện Chíêm Hóa cũng sản xuất được penixilin và chiếu X quang !

Tám năm kháng chiến chống Pháp, trường chúng tôi phải chuyển chỗ 13 lần. Mỗi lần chuyển là một lần phải làm lại nhá cửa, nhưng chúng tôi vẩn không ngừng đào tạo cán bộ y tế cho đất nước. Những sinh viên của Trường Y trong những năm ở Việt Bắc, về sau, nhiều người đã trở thành Viện sĩ, Giáo sư, Bộ trưởng, Viện trưởng của ngành y.

Sau ngày hòa tính được lập lại, trường nhanh chóng mờ rộng quy mô đào tạo. Hàng vạn bác sĩ y khoa đã tốt nghiệp ra trường.

PV – SK và ĐS năm 1996

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *