Kẻ học việc

Cái mùa xuân Ất Dậu ấy thật khủng khiếp. Đói và rét. Người , các tỉnh đổ về đất Hà Nội xin ăn, chết như, ngả rạ. Nhật đảo chính Pháp, ruồng bỏ những người yêu nựớc. Không khí ngột ngạt và căng thẳng. Đúng lúc mọi người khát đổi dời, một luồng gió, ấm từ khu giải phóng Việt Bắc thổi về, mang theo nhiều địa danh khác lạ. Đèo Kháng Nhật, châu Tự Do…

Một buổi sáng, Hiểu đến tìm tôi, giọng bí mật;

– Mình chuẩn bị đi chiến khu. Lên châu Tự Do. Mấy anh cán bộ từ Tuyên Quang về định đón mình lên trên ấy.

Nhưng cuộc sống đâu, phải lúc nào cũng chiều người. Hiếu gia nhập phong trào kháng Nhật cứu nước, được giữ lại hoạt động nội thành. Cách mạng thành công, anh vào Vệ quốc đoàn.

Bặt tin anh có đến nửa năm, tôi bỗng nghe anh nằm bệnh viện Phủ Dõan, khu dành cho bộ đội. Tìm được đến bệnh phòng, tôi nhận ra anh ngay từ cửa vào, cả vùng ngực và vai trái quấn băng. Cô y tá trực cho tôi lại bên giường, nhưng ,khẽ dặn : “Anh ấy không muốn tiếp ai. Trường hợp thật bi thảm. Tự sát nhưng không chết. Anh thăm một chút thôi”.

Trước đó vài tuần, Hiếu hành quân trong rừng, bị vắt chui vào tai. ở quân y viện, người ta lấy con vắt ra, và phát hiện một mảng rám bất thường trên mặt. Sau xét nghiệm, thày thuốc kết luận anh bị bệnh phong. Anh gặng hỏi lại, câu trả lời vẫn thế. Về đơn vị, anh lấy súng mút ti miệng nòng vào vùng tim, lấy ngón chân cái dận cò. Súng giật, đạn đi chệch sang phía vai. Anh ngất đi trong vũng máu.

Hiếu là học sinh trường Bưởi, con một nhà giáo. Anh học giỏi, giàu nghị lực, luôn lo làm bốn phận với mọi người và xây nhiều mộng đẹp. Anh đang nằm đây hai mắt nhắm nghiền, .đôi mày rậm nhíu lại, như chưa hết cơn bàng hoàng. Tôi nhẹ nhàng đặt tay lên vang trán anh nóng bỏng. Đôi môi khô rộp chọi mâp máy kêu khát. Ngựời hộ lý cho anh uống và anh mở dần mắt, nhận ra tôi. Tôi trìụ mến gọi tên anh, ra hiệu : “Mình biết chuyện rồi !” Tôi không muốn anh nói. Sợ anh mệt. Nhưng nhất là sợ anh tự kích động. Sau một phút im lặng dài, anh khẽ đọc một câu thơ của Musset, giọng trầm mặc :

“L ‘homme est un apprenti, la douleur est son maĩtre”(l)

Anh bảo tôi kéo ghế ngồi xuống bên giường. Anh thở khó nhọc, nói như đang độc thoại:

– “Con người là kẻ học việc, khổ đau là ông thày”. Chà ! ông thày khổ đau rồi sẽ đứa kẻ học việc này .đi đâu ? Người ta cho mình tiêm đầu chaulmoograịl vào tĩnh mạch, tiêm xong lên cơn sốt đùng đùng. Bản thân thày thuốc không tin tưởng bao nhiêu vào hiệu quả. Còn nước còn tát đó thôi ! Bệnh của mình vẫn thuộc tứ chứng nan y. ,Người ta chữa mò theo kinh nghiệm ấn Độ. chứ đã tìm được ra thuốc đặc trị đâu , Hiếu trở mình, cố quay hẳn sang phía tôi, khẽ nhăn mặt vì đau :

* Nhưng thôi, giữ kín cho mình nhé ! Nhất là chớ để mẹ mình và Thủy biết. Tội nghiệp quá ! Cô ấy nhận lời yêu mình về chờ mình, ngày mình đi bộ đội í.

Kháng chiến chống Pháp bước sang năm thứ ba, Nhân một chuyến đi công tác. tình cờ tôi gặp lại Hiếú ở một tỉnh miền ngược . Anh mời từ dịch hậu chuyển ra, làm thầy giáo ở một vùng tự do ven sông Thao. Anh ở với ông thân sinh, cha con cùng dạy…

SK và ĐS năm 1996