Hãy cảnh giác với chì

Chì được sử dụng rộng rãi trong đời sống dân sinh, tất cả mọi người đều bị nhiễm chì nhiều hay ít tùy thuộc vào môi trường mình tiếp xúc nhất là người dân sống ở thành thị sát đường giao thông, nguồn gây ô nhiễm chính trong không khí do khí thải ở động cơ chạy bằng xăng dầu. Ngày nay trong công nghệ hóa dầu người ta đã thay thế đừợc trên 40% lượng chì có trong xăng dầu. Tuy vậy chì vẫn là mối nguy cơ gây ô nhiễm ở khu vực cạnh đường giao thông cao tốc. Hơn nữa bụi chì thải ra khuếch tán trong không khí còn gây ô nhiễm đất, nước, rau, hoa quả. Người ta đã thấy hiện diện của vết chì trong thực phẩm, nước sính hoạt chảy qua ống kim loại, những thức uống có tính axit chứa đựng trong đồ gốm sứ trang trí, trong sữa bò, ở những con bò ăn cỏ gần trục giao thông chính.

Trong công nghiệp, chỉ có một ở nhiều ngành nghề : Khai thác kim loại, chế biến quặng chì, luyện kim, đúc giát tâm chì, sản xuất ắc quy, tráng men, in hoạ đồ gốm, sản xuất mực in, sản xuất cao su chì, xăng dầu, thợ hàn thiếc, sản xuất dây cáp, thợ nhuộm,thủy tính, in màu, chế tạo vũ khí, v.v…

Trẻ em nhạy cảm với chì hơn người lớn. Sau khi vào cơ thể, chì thâm nhập vào máu, rồi lên não. Chì vô cơ có thể gây nhiễm độc cấp tính (nạn nhân bị kích động nhưng cơn dữ dội, kèm theo bị rói loạn tiêu hóa, đầy bụng, buồn nôn), toàn thân suy sụp, mạch nhỏ khó bắt, chuột rút, co giật, gây viêm gan, viêm thận cấp, nạn nhân bí đái dẫn đến tử vong.

Nay tiếp xúc với nồng độ thấp, có thể xẩy ra nhiễm độc mạn tính biểu hiện bằng các triệu chứng như da tái xám gọi là da chì, đau bụng, táo bón,, mạch chậm, huyết áp tầng, có thể xuất hiện bệnh co duỗi ngón tay. Nếu không phát hiện sớm điều tri kịp thời có thể gây viêm thận mạn,

Nếu tiếp xúc với chì hữu cơ, bệnh nhần mất ngủ kéo dài, buồn nôn về đêm hoặc buổi sáng sớm, gây huyết áp giảm, thân nhiệt hạ, da xanh xao, cơ thể gầy yếu, nhức dầu, run rẩy, thần kinh bị rối loạn, tinh thần hoang tưởng, có thể gây xẩy thai ở phụ nữ.

Các biện pháp phòng tránh:

Hiện nay một sổ nước trên thế giới đã cấm sử dụng xăng pha chì chạy động cơ đốt trong. Ở nước ta, Nhà nước đã có văn bản không nhập xăng pha chì nhưng thực tế cũng còn nhiều khó khăn.

Không nên sử dụng đồ gốm trang trí chứa đựng thức ăn đồ uống, không dùng ống dẫn nước kim loại có chì. Hàng ngày ăn nhiều thực phẩm có nhiều canxi (canxi giúp cho cơ thể thải chì.)

Tại nơi sản xuất, nhà xưởng phải thông thoáng, có hệ thống xử lý bụi và hơi chì thích hợp để không làm ô nhiễm môi trường lao động và môi trường thiên nhiên. Không ăn uống, hút thuốc nơi có chì, không dùng quạt trần nơi có bụi.

Npười lao dộng phải sử dụng trang bị bảo hộ thích hợp, không rửa tay chân bằng xăng, hút xăng bằng miệng và làm việc xong phải tắm rửa thay quần áo sạch sẽ chú ý vệ sinh đầu tóc, lỗ tai lỗ mũi, hốc mắt.

Không bố trí phụ nữ có,thai hoặc đang cho con bú làm vỉệc tiếp xúc với chì.

Hàng năm phải tổ chúc khám sức khỏe nghề nghiệp, xét nghiệm chỉ tiêu chì huyết, nếu trong máu có lượng chì 300microgam/lít là ở tình trạng báo động. Nếu nồng độ chì tới 700 – 800 microgam phải vào bệnh viện chuyên khoa điều trị rồi chuyển sang làm việc khác.

Ở trẻ em, lượng chì trong máu 150 mícrogam/lít là biểu hiện nhiễm độc cần phải điều trị sớm.

BS Nguyễn Đức Dân- SK và ĐS năm 1996