Bỏng nhỏ

Bỏng nhỏ tuy nhỏ về kích thưóc nhưng có thể để lại những dị tật xấu về thẩm mỹ và chức năng. Gây bận tâm về thẩm mỹ là bỏng ở mặt, cổ, vùng da sau lưng thường để hở. Bỏng ở bàn tay các nếp da gấp, sát các lỗ tự nhiên lại dễ ảnh
hưởng đến chức năng khi thành sẹo. Có ba loại bỏng tuy cùng một tên gọi nhưng lại khác nhau về điều trị tiên lượng :

– Bỏng nông chỉ gây tổn thương ở lớp biểu bì biếu hiện bởi những mảng da do, đau rát sau thành phòng nước khi tróc di để lại một nền đỏ bóng.

– Bỏng sâu tổn thương ở cả ba lớp biểu bì, trung bì, hạ bì, mất cảm giác đau nơi bỏng. Trong những giờ đầu; bỏng mầu vàng nhạt hoặc đậm rồi chuyển dần sang mầu nâu đen thành mảng hoại từ.

• Bỏng trung gian là bòng hình khám do có chỗ bỏng nông, chỗ bỏng sâu.

Tác nhân gây bỏng có nhiều :

– Chất lỏng sôi như : nước, sữa, canh, cháo thường gây bỏng ở trẻ em. Thấm vào quần áo gây bỏng hình khảm thể trung gian. Thấm lâu vào tóc, chảy vào ống tai, hố thượng đòn sẽ gây bỏng sâu. Hơi nóng do mở ấm nước đang đun sôi tùy thời gian tiếp xúc có thể gây bỏng nông hoặc bỏng trung gian.

– Kim loại nóng hoặc đang được nung đò gây bỏng sâu nới tiếp xúc như- gan bàn taỵ trẻ em khi sà vào nồi chảo đang đun để thấp. Bỏng sâu còn do mảnh gang, mảnh sắt nung đỏ… bắn vào người.

– Lửa chất gây nổ không cháy gây bỏng nặng thường giới hạn ở các phần da để hở như mặt, bàn tay. Quần áo bắt lửa bao giờ cũng kèm bỏng sâu chỗ vải đã cháy
hết.

– Dòng điện gây bòng nơi tiếp xúc, điện thế càng cao bỏng càng nặng.

– Các chất axit như axit suníuric, chất kiềm như vôi đang tôi bám vào da cũng là những tác nhân gây bỏng.

Về tiến triển :

Đối vối bỏng nông : thường tiến triến tự nhiên tới liền da trong 21 ngày.

Đối với bỏng sâu nơi da bị cháy đen sẽ thành mảng mục khi rụng đi để lộ lớp mờ rất dễ bị nhiễm khuẩn. Sau nhờ men tổ chức, các mầm thịt sẽ mọc lên lấp kín hố bỏng. Biểu bì cạnh cũng mọc dần lên lấn dần vào mầm thịt. Tổ chức tân tạo gồm mô liên kết và biểu bì thành sẹo thoạt tiên dày dần lên sau vài tháng đôi trắng. Mặt sẹo bao giờ cũng hẹp ở hai hình thái của tổ chức tân tạo là sẹo lồi và sẹo có lỗ những sẹo xấu về thẩm mỹ và chức năng. Sẹo lồi ban đầu là sẹo phì đại sau thành một u nổi gồ trên mặt da lành. Sẹo co thường xảy ra trong trường họp bỏng nơi nếp da gấp di động như nếp da gấp ngón tay hoặc bỏng quanh một lỗ tự nhiên như quanh hậu môn, âm đạo. Đối vói bỏng trung gian sự liền sẹo thường giống như trong bỏng sâu, tổ chức tân sẹo có thể biến thành sẹo lồi, sẹo co.

về điều trị, qui trình chung đại thể như sau:

– Bỏng nhỏ thường không gây phản ứng toàn thân tuy nhiên trong vài ngày đầu nên theo dõi nhiệt độ, mạch…

– Đối vời vết bỏng bẩn cần tiêm phòng chống uốn ván. Cho kháng sinh toàn thân (penixilin. gentamycin) chống nhiễm khuẩn nếu cần. Đặc biệt quan tâm đến việc xử lý và băng bó vết bỏng.

– Rửa bằng nưóc sạch hoặc dung dịch natri clorua 9 phần nghìn. Nếu bỏng do axit rửa băng nước vôi, nước xà phòng ; bỏng do kiềm rửa bằng giấm 5% hoặc nước chanh quả pha loãng.

– Để sát khuẩn có thể dùng dung dịch cétavlon 0,5%, hexomedin 1 phần nghìn hoặc nước oxy già 5-10 thể tích nếu bỏng sâu, bẩn.

– Rồi băng lần đầu bằng gạc tấm vaselin.

Sau 2 ngày bỏ bảng và xem xét tôn thương:

– Nếu là bỏng nông : rạch các nốt phỏng nước, sau đó sát khuẩn để thoáng khí sẽ tạo ra một vết kết dưới đó biểu mô mọc dễ đàng.

– Nếu là bỏng sâu hoặc bông trung gian : việc báng bó cản phù họp với sự phát triên tự nhiên của bỏng tới khi thành sẹo.

Trước hết băng tạo mô liên kết làm sạch vết bỏng, giúp mọc mầm thịt đơn giản là sau khi sát khuẩn bằng gạc tám vaselin hoặc dung dịch natrí cỉorua iru trưtrag. Nếu có mảnh mục, dùng men tiéu protein (trypsin).

Sau 2 tuần khi đả ỉẻn mầm thịt băng tạo biểu mô làm mầm thịt khô và phang lại, giúp biểu mô cạnh mọc lấp dần nền bỏng. Có thể dùng bảng ép hoặc báng bằng dung dịch tanỉn 2,5% hoặc đừng thuốc mỡ trong có cocticoit liều lượng không quá 1% kháng sinh.

– Tiếp tục điều trị đơn thuần bằng bảng cho tói khi liên sẹo (từ tuần thứ- 3 trở đi) nếu dự kiến sẹo liền không ảnh hường đến chức năng thẩm mỹ. Trường hợp ngirọnc lại cần điều trị tiếp bằng phẫu thuật ghép da.

Điều trị phẫu thuật :

– Chủ yếu là ghép da tự thân sớm khi nên tổ chức hạt đã lên đẹp và sạch.

– Đối vói vết bỏng dự kiến phải ghép da thường tiến hành cắt lọc trước chờ tổ chức hạt lên rồi ghép da.

– Đối với các sẹo lồi, sẹo co càn làm phẫu thuật tạo hình chức năng và thẩm mỹ.

– Ngoài ra nếu vết bỏng loét niêm khuẩn lâu liền cần mà ghép da đề phòng ung thư- phát sinh trên nền sẹo bỏng.

SK và ĐS năm 1996

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *