Quả dứa

Thân em như bụi khóm quê hèn

Nước mặn đất phèn, nhưng trái nồng thơm…

Ở khắp nơi trong cả nước, ai cũng biết cây dứa (tên gọi ở miền Bắc) hoặc cây thơm, cây khóm (miền Nam).

Tên khoa học là Ananas cimosus (L.)Merr. Kinh nghiệm dân gian ở miền Nam còn phân biệt như sau : chủng loại có lá với nhiều gai nhọn được gọi là khóm, loại có lá ít gai là thơm.

Cây dứa có nguồn gốc từ Nam Mỹ, có nhiều giống. Giống Queen (Victona) có thịt quả màu vàng đậm, thơm, tỷ lệ đường cao. được trồng phố biến nhất, giống Cayerme có nhiều nước, nhiều đường, và giống Spanial (dứa ta) cho sản lượng và chất lượng thấp.

Quả dứa chứa nhiều chất có thành phần dinh dưỡng đáng kể như acid hữu cơ (acid citric, tartric, maiic Vitamin A. B, B2. C, PP.„), chất khoáng (K, Fe, Ca. Mg. Mn~-) và một chất men là bromein. Chất này có hoạt tính tương đương với papam trong đu đủ và pepsan trong dịch vị và chịu được nhiệt độ cao.

Ớ nước ta, dứa được trồng nhiều ở các tỉnh trung du, vùng đồi núi và nhất là ở miền Nam để lấy quả. Nhân dân thường dùng dứa ăn tươi, làm rau ghém, nấu canh chua, pha nước sinh tố. Quà dứa còn được chế biến đóng hộp để xuất khẩu dưới dạng dứa trồng ngâm đường và nước dứạ. Lá dứa có sợi cứng được dùng để lấy sợi dệt và làm giấy.

Về mặt y học, cây dứa cung cấp nhiều bộ phận cũng làm thuốc chứa bệnh :

Đọt non (nõn dứa) hoặc lá dứa non . (20 -30g) phơi khô. cắt nhỏ, sắc với 200ml nước còn 50ml uống trong ngày chữa sốt nóng (kinh nghiệm của nhân dân ở Rạch Giá – Ninh Hải ).Nõn dứa phối hợp với rau ngót (hoặc rau má) và con rệp giã nát, thêm nước gạn uống, giá nát, lấy bã đắp chữa rắn cắn.

Lá dứa rửa sạch ép lấy nước uống 10-15ml mỗi lần có tác dụng tẩy ruột và nhuận tràng.

Rễ dứa 30-40 gam sắc nhỏ lấy nước uống chữa tiểu tiện không thông.

Quả dứa thường hay được dùng làm món ăn khai vị vì chứa men bromein có tác dụng tiêu hóa các chất protein. Thịt quả dứa có vị ngọt hơi chua, mùi thơm tính bình có tác dụng bổ dưỡng, giải khát sinh tân dịch, lợi tiểu giải khát, chống viêm loét tẩy độc, uống nhiều nước dứa có thể tiêu ứ trệ. Quả dứa nướng lên rồi ép lấy nước uống có thể giúp chống sỏi thận. Có người còn cho rằng uống nước dứa sẽ tốt cho huyết áp và bệnh tim mạch.

Vỏ quả dứa với gan lợn và cây chó đẻ răng cưa sắc uống chữa đau gan, viêm gan.

Chú ý: phụ nữ có thai không nên dùng dứa.

Theo tài liệu nước ngoài dứa được dùng dưới nhiều dạng khác nhau: nước ép, siro, bột, mứt,…

SK và ĐS năm 1996

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *