Văn hóa và vấn đề bảo vệ sức khỏe

Văn hóa và vấn đề bảo vệ sức khỏe, giữ gìn thể lực phát triển nòi giống con ngườí Việt Nam ở nông thôn

Phát huy nhân tố văn hóa với vấn đề bảo vệ sức khỏe, giữ gìn thể lực, phát triển nòi giống ở nông thôn.

Ở phần thứ nhất đã phân tích mối quan hệ gíữa văn hóa và sức khỏe trong toàn xã nội nói chung. Trong cái chung đó, một khu vực cần được đặc biệt quan tâm đó là khu vực nông thôn sở dĩ như vậy vì ở nước ta khu vực nông thôn đang chiếm khoảng 80% dân số cả nước, và khu vực nông thôn đang là nơi khó khăn nhất trong mọi mặt đời sống trong đó có vấn đề bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân. Một nét đặc thù ở nông thôn là nơi trình độ văn hóa của người dân thấp hơn so với trình độ chung của cả nước và sức khỏe của nhân dân cũng thấp hơn so với trình độ cnung của cả nước. Nguyên nhân là do bên cạnh điều kiện vật chất thiếu thốn là các điều kiện bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân ở nông thôn đang là một vấn đề bức xúc, một vấn đề thuộc đường lối và quan điểm của Đảng ta. Đây là trách nhiệm chung của toàn xã hội và khi đề cập đến vai trò của văn hóa thì cũng đề cập đến rất nhiều lĩnh vực của văn hóa. Nhưng ở đây chỉ nêu riêng vai trò của văn hóa biểu hiện trong y tế. Hay nói một cách khác y tế chính là một mặt của văn hóa. Với cách đặt vấn đề như vậy, có những nội dung đặt ra như sau:

Quán triệt đường lối của Đảng trong công tác bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân Nghị quyết 4 (khóa VII) của Trung ương Đảng nêu lên 5 quan điểm trong bảo vệ và chăm sóc sức khóe nhân dân Những quan điểm này cần được vận dụng thực hiện

SK và ĐS năm 1996

Tâm sự của một người nghiện ma túy bị nhiễm HIV P2

và đậu được thứ hạng Bình thư. Nhưng rồi tôi lại bị bạn bè rủ rê và tiếp tục hút lại. Vào kỳ thi tú tài 2, tôi thi rớt. Nhung nhờ sự động viên của gia đình và cô bạn thân yêu, tôi quyết tâm học và thi đậu kỳ 2. Sau đó, tôi ghi danh vào đại học Luật với mục đích là được hoãn quân dịch. Trong thời gian này tôi vẫn còn nghiện héroin và hút công khai trong giảng đường cùng và các bạn khác.

Năm 1973, Mỹ rút quân, nguồn héroin cạn dần. phải mua rất mắc Khi không còn mua nổi nữa. chúng tôi bắt đầu uống các loại thuốc kích thích như iménoctal . với liều rất cao. Ngày miền Nam được hoàn toàn giai phóng, chúng tôi rất mừng vì đã thoát đươc cuộc chiến tranh vô nghĩa. Chúng tôi tham gia vào các hoạt động xã hội, cùng với các anh bộ đội giữ gìn an ninh trật tự thành phố

Năm 1977. chiến trường Tây Nam bùng nổ. tôi tình nguyện vào bộ đội. Khi Campuchia được giải phóng, tôi được phục viên, về thành phố. không có công ăn, việc làm, bạn bè rủ rê. tôi lại tìm đến nàng tiên nâu. Lần này tôi xoay sang chích opium. Tôi đã nhiều lần dằn vặt để từ bỏ những cơn nghiện ngập này, nhưng cám dỗ và sự lôi kéo của bạn bè làm cho tôi không thể dút bỏ được. Thế rồi tôi quyết định đi thanh niên xung phong, xa thành phố. xa bạn bè xấu để làm lại cuộc đời.

Sống ở môi trường lành mạnh, những năm tháng ở rừng đã giúp tôi tránh được cơn nghiện. Nhưng đến năm 1984, đơn vị tôi giải thể. Trở về thành phố, tôi đã cố gắng không đến với ma túy được một năm. Nhưng rồi do không tìm được việc làm, phải sống bám vào cha mẹ già lại gặp nhiều chuyện buồn phiền, bạn bè rủ rê, một lần nữa tôi lại sa ngã

Đến năm 1995, khi có những thông tin về bệnh AIDS, gia đình tôi lo sợ vì tôi là người nghiện ma túy (thuộc nhóm nguy cơ cao nhiễm HIV), kỳ thị, bằt buộc tôi phải sống riêng, ăn uống riêng, mọi cái đều phải dùng riêng và phải đi xét nghiệm HIV. Tôi vô cùng chán nản, nghĩ rằng mọi người đều hắt hủi và tôi đã thắt cổ tư tử trong một lần tuyệt vọng. Nhưng gia đinh phát hiện kịp thời, cứu sống tòi. Sau đó. ba tôi khuyên can và bảo tôi đi xét nghiệm. Khi đi lấy kết quá biết đã bị nhiễm, tôi bàng hoàng lo sợ chết lặng trong giầy lát. sau đó đã nhận thấy tình trạng kỳ thị người nhiễm HIV còn khá phổ biến. Ngưòi nhiễm HIV bị cô lập, sống đơn độc trong xã hội, cần được sự giúp đỡ của Uỷ ban phòng chống AIDS thành phố, trong Trung tâm y tế dự phòng.Tôi đã tập họp các bạn đồng cảnh ngộ thành lập 30 nhóm ‘Ban giúp bạn” để cùng nhau sinh hoạt chia sé niềm vui. nồi buồn và những khó khăn trong cuộc sống: cùng động viên nhau để ổn định tĩnh *về tinh thần, để sống tốt

Nhóm “Bạn giúp bạn lúc đầu có 5 người trong Ban điều hành. Sau hai tháng hoạt động một người đã chết vì AIDS Nhóm lại tuyển thêm 2 người, và hiện nay ta có 6 người trong Ban điều hanh và đã huy động được 70 anh chị cem, chú yếu là người nhiễm HIV và vợ chồng của họ, đến sinh hoạt hàng tháng tại Trung tâm y tế dự phòng. Mỗi kỳ sinh hoạt oó chủ đề khác nhau, nhằm giúp đỡ người nhiễm hiếu được đấy đủ thông tin về AIDS, các quy định luật pháp, cách phòng lây nhiễm cho người thản, cách giữ gìn sức khỏe sao cho tiến triển của bệnh chậm đi.

Từ nghiện ma túy. không giữ gìn hành vi an toàn, bây giờ tôi phải mang HIV. Nhờ được các bác sĩ tham vấn, tôi đã hiểu cần phải có hành vi an toàn đế tránh lây lan cho cộng đồng, và nghĩ rằng trong quãng đời còn lại, tôi cố gắng làm việc gì đó có ích cho xã hội, đó cũng là lẽ sống và niềm vui của tôi hiện tại. Thay mặt cho cộng đồng người nhiễm HIV ớ Việt Nam, tôi kêu gọi các bạn đã không may bị. nhiễm HIV, đừng mặc cảm, sợ hãi, hãy thay đổi hành vi để giữ gìn cho bản thân, cho gia đình và xã hội, hãy ngắng cao đầu mà sống, hòa nhập cũng xã hội và sống có ích, vì đó là niềm vui của chúng ta. Còn với các bạn thanh, thiêu niên khác, tôi mong các bạn nên sống lành mạnh, tránh xa nhũng nơi ăn chơi trụy lạc, đừng để vướng phải HIV như chúng tôi.

SK và ĐS năm 1996

Tâm sự của một người nghiện ma túy bị nhiễm HIV

ĐỖ KIM SƠN

Vào những năm 1970, lúc đó tôi mới 16 tuổi, là tuổi nhiều ước mơ và hoài bão tươi đẹp nhất cho thời hoa niên vậy mà tôi lại lao vào chuyện ăn chơi, trụy lạc lúc nào không hay. Chỉ vì cái đam mê ăn chơi nhạc, tôi cùng các bạn tôi, lập ra ban nhạc và chuyên chơi trong các club Mỹ ở căn cứ Long Bình.

Các bạn cứ tưởng tượng một căn cứ lớn của Mỹ có nhiều club cửa đóng kín mít, mà lính Mỹ vào đây toàn hút heroin hoặc cocain. Người’ thi đông, phòng thi kín, họ hút nha khói đầy ngập gian phòng; dù mình không hút. chỉ ngủi hoặc hít thở không khí trong phòng cũng đủ nghiện rồi! Một hôm khi chơi nhạc xong, lúc ra về người tôi lâng lâng, cảm giác muốn ói và khó chịu vô cùng. Một người bạn nói với tôi “mày ngửi khói thuốc héroin của mấy thằng Mỹ sẽ thấy dế chịu bơn. dần dần rồi sẽ quen và sẽ có cảm giác “thích thú”. Ngày hôm sau. trước khi chơi nhạc, tỏi thấy các bạn tôi sẽ heroin vào thuốc lá rồi chuyền tay nhau hút. thấy tôi hỏi thi các bạn tôi mới nói “mày hút thử đi cho biết mùi đòi, hút vào nó sẽ kích thích, làm mình hưng phấn chơi rất hay”. Tỏi đã hút thử, và cứ như thế thử dần. thứ mãi và nghiện vào lúc nào không hay. Các bạn tôi cũng vậy, lúc đầu còn thấy khỏe mạnh nhưng càng ngày cơ thể càng suy nhược, cả ban nhạc đều nghiện, ngày nào có thuốc tụi tôi chơi mới được và chơi rất hay. Chính vi cải nghiền đó mà dần dần “thằng” bầu ban nhạc, ngày nào cũng cung cấp heroin cho chúng tôi sử dụng, bóp chẹt chúng tôi trong những hợp đồng làm ăn.

Sau một thời gian chơi nhạc ở Long Bình, gia đình thấy tôi ngày càng xanh xao. ốm yếu nên tra hỏi và bắt buộc tôi phần vào bệnh viện để cai. Sau một tháng ở bệnh viện, tôi tiếp tục đi học lá, cho đến ngày đi thi tú tài

SK và ĐS năm 1996

Nhà tế bần có vai trò gì không?

Trong một số hoàn cảnh, người ta không thể chăm sóc bệnh nhân tại nhà được. Một số gia đình quá nghèo hoặc đã bị sức ép quá mạnh. Một số bệnh nhân nhiễm HIV đã không muốn sống với gia đình hoặc đã bị gia đình ruồng bỏ.

Các nhà tế bần là những trung tâm hộ lý. chuyên biệt cho người bệnh ở giai đoạn cuối. Tại đây họ có thể nhận được sự chăm sóc tử tế trong một môi trường tương ái. Tất nhiên, như thế là cực kỳ tốn kém vá có thể làm tăng thêm thành kiến do việc cách ly với quảng đại cộng đồng Nhưng kể cả ở một số nước đã thiết lập được tốt chương trình chăm sóc tại nhà. người ta vẫn hoạch định những trung tâm nội trú ngắn hạn, đôi khi những trung tâm này còn được gắn với các phòng khám hoặc các bệnh viện. Chẳng hạn nhà tế bần Mashambazon ở Zimbabwe đã làm công tác hộ lý và chăm sóc y tế tích cực hơn ở nhà. Biên chế của nhà tế bần này chủ yếu là những người tình nguyện, họ là những thành viên trong gia đình, những thành viên của cộng đồng địa phương và những người nhiễm HIV hãy còn khỏe mạnh.

Tại nhiều nước châu Á, những người nhiễm HIV đã không thể được chăm sóc tại nhà vi sự kỳ thị của cộng đồng quá lớn. Ở Thái Lan, các nhà sư đang đóng vai trò đầu tầu trong việc chăm sóc. Tổ chức Triends of lite Center” đã được một nhà sư lập ra năm 1994 đẽ tương trợ những người bị AIDS. Biên chế gồm 2 nhà sư, 3 người làm công không chuyên môn và 3 người tình nguyện là những người bị nhiễm HIV. Trung tâm ‘ Những nguời bạn đời” này không nhằm mục đích trở thành bệnh viện, nhưng hoạt động như một trung tâm nội trú vàng lai và ngắn hạn. Trung tâm tiến hành huấn luyện những người nhiễm HIV và những người thân của họ về cách chăm sóc tại nhà. kể cả về y học dân tộc Thái và những cách điều trị bằng thảo mộc.

Theo ‘Bản tin AIDS 12/95

SK và ĐS năm 1996

Chỉ khâu phẫu thuật

Chỉ khâu phẫu thuật đóng một vai trò rất quan trọng, nhiều khi quyết định đến thành công của một ca phẫu thuật. Những phẫu thuật mạch máu hay dây thần kinh ngoải sự đòi hói các loại chỉ khâu có kích thước nhỏ hơn sợi tóc còn cần phải có độ bền cao, không gây nhiễm khuẩn cũng như các phản ứng thải loại do bộ máy miễn dịch của cơ thể tác động đến. Chinh vì vậy công cuộc tìm kiếm ra các loại vật liệu mới để dùng làm chí khâu, đáp ứng cho nhiều loại phẫu thuật khác nhau vẫn liên tục phát triển.

Gần đây nhất, các nhà nghiên cứu dược lý học thuộc Trường đại học VVyoming của Mỹ đã phát hiện ra một loại chỉ khâu phẫu thuật mới được sản xuất ra từ một loại tơ nhện. Các nhà phẫu thuật đã thừ dùng loại chỉ khâu mỏi này và đã rút ra những ưu điểm nổi trội của nó so với các loại chí khâu cổ điên khác, đó là độ dài và bến hơn cá loại sợi thủy tinh, khả năng bám chắc của chỉ vào các mô cơ thể, đặc biệt là mô xương, nó không có độc tính, không gây nhiễm khuẩn mà còn kháng viêm tốt, ổn định , đản hổi và không kích thích các phản ứng thải loại của các lymphô bào miễn dịch. Nhờ có những đặc tinh trên nên loại chỉ đặc biệt này được áp dụng để khâu các dây thần kinh, các mạch máu và nhất là các dày chằng bám vào xương. Theo đánh giá của Giáo sư Selwar và các đồng nghiệp của ông thi đây là một thứ chí khâu tuyệt vời đối với các vận động viên như đá bóng, điền kinh cũng như các sang chấn về cơ xương khác nhau.

Tuy nhiên, loại nhện tiết ra những sợi tơ vàng óng này lại rất hiếm hoi. Chúng chi có nhiều ơ vùng Nam Mỹ, có kích thước 2 cm và đặc biệt là không có chân. Loại nhện này có Khá nàng dệt thành những mạng nhện khổng lồ có đường kính từ 80 cm đến 1 mét. Vì nguồn nguyên liệu rất hiếm, phải khai thác từ tự nhiên nên hiện tại giá thành của thứ chỉ khâu phẫu thuật này còn rất đắt Các nhà khoa học về di truvền và sinh hóa đang thư tìm cách giải mã cấu trúc hóa học cua loại protein tạo nên tơ nhện đặc biệt này. Hy vọng cua họ là năm được bản đồ gen, trên cơ sở đó sẽ dùng công nghệ sinh học đế sản xuất ra tơ nhện một cách nhân tạo và như vậy mới có thể chế tạo ra được một khối lượng lớn, hạ giá thành sán phẩm.

KHẮC ĐÔN (Theo Science et Vie No 940)

SK và ĐS năm 1996

Mò mâm xôi

Mò mâm xói (Clerodendrum philippinum 1% /1 Schauer var. symplex Wu et Fang) 1 M thuộc họ Có roi ngựa (Verbenaceae), tên khác là mò trắng, vậy trắng, bán trắng, ngọc nữ thơm, puồng pi (Tày), là một cây nhỏ, cao 1 -1,5m. Cành non có lông. Lá mọc đối, gốc hình tim hoậc gần bằng, đầu hơi nhọn, có lông cứng rải rác ơ mật trẽn, và lông mềm trên các gân ở mật dưới, mép uốn lượn, khía răng đều, dải và rộng 10 – 15cm, cuống lá dải 4 – 5cm. Vò lá có mủi hàng đặc biệt. Cum hoa mọc ơ ngọn thản thành chùy gần như không cuống, gồm rất nhiều hoa màu trắng hay hơi hồng, tụ tập như mân xôi, đường kính 5 – 8cm, nhiều nhị vượt ra ngoài tràng. Qua mọng khi chín màu lam. có đài tồn tại – Mùa hoa quá. tháng 5 – 8

Cây mọc tự nhiên ở bãi cỏ, ven đường, chỗ ấm mát. Trước đây, cây vẫn mang tên khoa học là Clerodendrum íragrans Vent., đó là một sự nhầm lẫn vì loài này có hoa thường kép, rất thơm và được trồng làm cảnh.

Rễ mò mâm xôi, thu hái vào mùa thu, đào về, rửa sạch, phơi khô hoặc sấy khô, khi dùng thái mỏng, không phải chế biến. Dược liệu có vị đắng, mùi hôi, tính mát Tuệ Tĩnh (Nam dược thần hiệu) đã dùng rễ mò mâm xôi, xich đống nam, chỉ thiên, cỏ tranh, cọ bác đèn, thịt ốc nhói (lượng mỗi thứ 30 – 60 g) sẳc vớỉ 400 rnl nước còn 100 rol uống trong ngày chữa chứng lậu, đái buốt, đái nhắt, đái ra máu ra chất nhầy. Kinh nghiệm dân gian lại dùng rl mò mâm xôi (20 g), phối hợp với hoa mò đỏ (xích đồng nam, 8 g), lá huyết dụ (10 g), lá mía đỏ (5 g), thái nhỏ, sao vàng, sấc uống làm hai lán trong ngày, chữa khí hư, kinh nguyệt không đều. Bệnh viện Lạng Sơn đã dùng rễ mò mâm xói (đỏi khi cả thân cây) chửa bệnh vàng có kết quá tốt dưới dạng thuốc sắc hay thuốc viên.

Cả cây mò mâm xôi, thu hái quanh năm, chặt ngấn phơi hoặc sấy khô, lấy 30 g thái nhỏ, sấc với 30 g cành lá ngấy hương để chữa sản hậu.

Lá mò mâm xôi, rứa sạch, giã nho. lấy nước bôi chữa ghẻ. mụn nhọt. Lá phơi khô. sắc lấy nước đậc rưa chữa chốc đầu. Nước sẩc lá tươi còn có tác dụng ức chế sự phát triến của vi khuẩn Pseudomonas aeruginosa (trực khuấn mủ xanh), nên được sử dụng chống nhiễm khuẩn vết thương. Lấy nước sắc mò mâm sôị rửa sạch vết thương rồi phủ gạc. Thuốc làm giảm phù nề quanh vết thương, không gây xát, làm sạch mủ, mau lành không để lại sẹo lồi. Lá mò mâm xôi phôi hợp với lá mã đề, cả cây tai chuột, thân dãy đau xương, lá đậu ván trắng (mỗi thứ 20 -30g) dùng tươi, giả nhỏ, trộn vởi nước vo gạo, đắp ngày 3 lần. Chữa viêm hạch cổ.

Có người củng dùng lá mò mâm xôi sắc uống vói ngải cứu, hương phụ, ích mẫu để chữa khí hư.

HỮU BẢO

SK và ĐS năm 1996

Suy nhược thần kinh

ngực, huyết áp dao động..

Nam giới có thể bị di tinh, ầm V mộng tinh, xuất tinh sớm. liệt dương; nữ giới có thể bị rối loạn kinh nguyệt hoặc lãnh đạm tình dục.

_ Về nguyên nhân gây ra bệnh, các nhà khoa học đã nghiên cứu, tranh cãi khá nhiều. Cho đến nay người ta đã xác định thủ phạm chủ yếu gây suy nhược thần kinh là các xung đột tâm lý và những chấn thương tinh thần.

– Những xung đột tâm lý diễn ra hàng ngày trong gia đình và cuộc sống như vợ chồng cãi nhau, con cháu bất hiếu, những lục đục trong gia đỉnh; nỗi buồn rầu, thất vọng vỉ những mất mát, thua thiệt; những việc làm miễn cưỡng, không yêu nghề v,v… tuy không lớn nhưng thường xuyên và kéo dài, gây căng thẳng và suy yếu hệ thần kinh.

– Những chấn thương tâm thần bao gồm tất cả những tổn thương đột ngột lớn lao về tình cảm, như người thản bị chết, bị người yêu ruồng bỏ; nỗi thất vọng lớn trong tình yêu, sự nghiệp v,v… là những yếu tố tấn công vào não gây ra cái mà y học gọi là “stress” dễ dẫn đến suy nhược thần kinh.

Bệnh càng dễ phát sinh nếu các chấn thương trên xảy ra ở những người có hệ thần kinh yếu không thăng bằng, những cơ thế suy yếu sẵn vì vừa trải qua một bệnh nặng.

Như vậy thực chất của bệnh là các nhản tố ‘Ị vế tinh thần, tình trạng của hệ thần kinh và sức khỏe chỉ là những yếu tố thuận lợi làm bệnh dể phát sinh. Muốn chữa khỏi bệnh, trước hết phải I loại trừ được những nguyên nhân gây bệnh, giải i quyết tốt những tác nhân tinh thần, tâm lý, rèn luyện hệ thần kinh và khắc phục những khó khăn| của ngoại cảnh một cách đúng đắn, hợp lý.

Trong thời gian chữa bệnh, người bệnh cần-4 tin tường vào kết quả điều trị, khắc phục tư tưởng bi quan về bệnh tật. cần làm việc, nghỉ ngơi, 1 giải trí đúng mức, có chế độ làm việc sinh hoạt 1 điều độ, luyện tập thể dục đều.

Tóm lại, trong điều trị suy nhược thần kinh, vai trò của người bệnh rất quan trọng, nhiều khi có tác dụng quyết định. Lẽ tất nhiên cần phối hợp thuốc men, nhưng thuốc men cũng chỉ là hỗ trợ và chỉ nên dùng dưới sự chỉ dẫn của thầy thuốc.

SK và ĐS năm 1996

Cà chua

Cà chua và tuyến tiền liệt

Nhóm nghiên cứu ở Trường đại học Harvard (Mỵ) do Ed- I ward Giovannuccỉ lãnh đạo đã tiến hành khảo sát trên 48.000 người ăn cà chua và kết luận rằng: Những người ăn cà chua tới 4 lần trong 1 tuần thì nguy cơ mắc chứng ung thư tuyến tiền liệt giảm đi 20%; mức giảm này có thể đạt tới 50% nếu ăn món nước chấm cà chua trong 10 bữa ăn mỗi tuần lễ. Chất có tác dụng bảo vệ cho tuyến tiền liệt trong quá cá chua có thể là chất lycopen, một chất có tác dụng chống oxy hóa gần giống với chất beta – caroten, có trong gấc và một số rau quả khác Qua đun nấu, chất lycopen này xuất hiện trong cà chua nhiều hơn và cũng làm cho dạ dày dễ hấp thu hơn

ngọc vơ

(Theo Science et Vie. số 3/1996)

Suy nhược thần kinh là một bệnh rất phổ biến, nhất là ở những người có tuổi. Không ít ngưòi không có bệnh tật gì cụ thể, đến phòng khám bệnh với các triệu chứng nhức đầu, mỏi mệt, đêm ngủ trằn trọc không yên giấc, hay mộng mị, trí nhớ giảm sút, dễ quên, dễ xúc động… được thầy thuốc chấn đoán là suy nhược thần kinh.

Vậy suy nhược thần kinh là gì và những nguyên nhân nào đã gây ra bệnh?

Đây là những biểu hiện rối loan hoạt động thần kinh, với nhiều hình. nhiều vé khác nhau tùy theo trạng thái thần kinh của từng người và nguyên nhân gây bệnh Thông thường bệnh có một số triệu chứng cơ bản sau đây:

– Đau đầu âm ỉ kéo dài, không có khu vực đau nhất định, lúc ở trán, khi ở vùng thái dương, luôn luôn cảm thấy nặng nề căng thẳng trong óc như người đội nặng. Nhũng khi làm việc hoặc suy nghĩ nhiều thì đau đầu tăng lên, khi nghỉ ngơi đau đầu giảm đi, những lúc vui vẻ thoải mái quên hẳn đau nhức.

– Ngủ thất thường, lúc làm việc thấy mệt mỏi muốn ngủ gật, nhưng lên giường ngủ lại thao thức với những ý nghĩ triền miên, hoặc nhớ lại những kỷ niệm xa xưa, những chuyện vui buồn trong đời,do đó trằn trọc rất khó ngủ, rồi thiếp đi trong một giấc ngủ chập chờn đầy mộng mị, lúc thức dậy vẫn còn bàng hoàng mệt mỏi tường như thức trắng đêm.

• Tính tình dễ bị kích thích, dễ bực bôi. cáu gắt, hơi va chạm một chút là nối nóng, dễ xúc động, mủi lòng, xem một đoạn phim hay một đoạn văn hơi cảm động là không cầm được nước mắt; không tự chủ được tình cảm. lúc vui lúc buồn thất thường, luôn hồi hộp. bổn chồn lo lắng vô cớ.

– Trí nhớ giảm sút, rất hay quên, khó tập trung tư tưởng trong công việc. Hay phân tán tư tưởng, suy nghĩ vẩn vơ, nói trước quên sau, đồ đạc vật dùng bỏ đâu quẻn đấy, nghĩa là dễ quên những việc trước mắt, (giảm sút tri nhớ gần), trái lại rất nhớ những kỷ niệm cũ, những chuyên buồn vui trong quá khứ (tăng trí nhớ xa).

– Ngoài ra, người bệnh thường thấy hoa mắt, chóng mặt, ù tai, ăn kém ngon, ra nhiều mồ hôi (nhất là mồ hôi tay), tim đập rộn ràng, đánh trống

SK và ĐS năm 1996

Hãy lựa chọn những gì tốt nhất từ bữa ăn P3

Ngày nay, nhiều người caọ tuổi sống rất năng động, tuy nhiên suy dinh dưỡng vẫn là vấn đề nghiêm trọng đối với lứa tuối này. Ví dụ bệnh tật; giảm vị giác có thể dẫn đến ăn không ngon miệng. rụng răng dẫn đến khó nhai, nuốt; rối loạn đường ruột có thể dẫn đến vấn đề tiêu hóa; tàn tật, nghèo khó. cô đơn có thể dẫn đến một số vấn đề dinh dưỡng

Những người cao tuổi cần quan tâm hơn đến nhu cầu dinh dưỡng và phần lớn các cụ cần được giúp đỡ đặc biệt.

Nếu bác là người cao tuối bác cần ăn đủ protein lipit đường gluxit muối khoáng và chất xơ

Các cụ bà cần chế độ ăn giàu Ca, để tránh loãng xương Nên ăn nhiều loại ngũ cốc, quá chín, rau xanh đậu đỏ, thịt, sữa và các thức ăn giàu năng lượng. Những thực phẩm này cần được chế biến đặc biệt để tăng hấp dẫn và dễ tiêu hóa.

Những người hoạt động tích cực nói chung cần ăn nhiều hơn những người ít hoạt động (ngồi nhiều), để có cân nặng phù hợp, Nếu bạn hoạt động rất tích cực nên ăn nhiều chất đường bột để đảm bảo nhu cầu năng lượng. Càng hoạt động thể lực nhiều, càng có thể ăn nhiều chất đường bột.

Cân đối lượng thức ăn vào với tiêu hao năng lượng.

Nếu bạn ăn ít hơn nhu cầu sẽ bị sút cân. Thiếu cân có thể dẫn đến suy dinh dưỡng, phát triển kém, giảm khả năng lao động.

Nếu bạn ăn nhiều hơn nhu cầu sẽ bị tăng cân. Thừa cân nặng cũng là một dạng của sự suy dinh dưỡng và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. Những người béo trẻ cần lao động thể lực và luyện tập nhiều hơn.

Còn nếu bạn cần tăng cân thì nên tăng cường ăn thực phẩm giàu năng lượng, bao gồm cả dầu mỡ và đường; tăng số bữa ăn và đa dạng các thực phẩm. Nếu bạn cần giảm cân thì nên giảm thức ăn giàu năng lượng, đặc biệt những thức ăn nhiều dầu mỡ. Tăng cường ăn những thức ăn có nhiều chất xơ như hoa quả và rau. Ăn bớt gạo và tăng cường khoai cù. Nếu uống rượu thì hãy uống ít đi. Đồng thời cần tăng cường luyện tập đế tiêu bớt năng lượng dư thừa.

NGUYỄN BÁ 1 (Theo tài liệu của Fao và Viện dinh dưỡng)

SK và ĐS năm 1996

Hãy lựa chọn những gì tốt nhất từ bữa ăn P2

lạc, rau có mầu xanh sẫm và quả khô.

Số lượng và các loại ở các vùng trên thế giới rất khác nhau con người cũng có khẩu vị và tập quán ăn uống không giống nhau

Bởi vậy hãy sử dụng thực phẩm một cách có hiệu quả nhất, hãy ăn đa dạng các loại thực phẩm có sẵn ở địa phương Tốt nhất nên chia thức ăn của bạn thành nhiều bữa và bao giờ cũng bất đầu một ngày bằng bữa ăn sáng

Ăn đủ nhu cầu của bạn Một khẩu phần ăn cân đối sẽ cung cấp cho ban đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển, duy trì sự sống, làm việc và vui chơi

Bạn nên quan tâm thêm đến những giai đoạn khác nhau của cuộc sống đế chắc chắn rằng cơ thể bạn đã được cung cấp đủ các chất dinh dưỡng Ví dụ

Thời kỳ có thai, bạn nên ăn uống đầy đủ để có một lượng các chất dinh dưỡng dự trữ. tạo điều kiện cho con bạn bắt đầu một cuộc sống một cách tốt nhất. Vitamin và muối khoáng (Fe. Ca. axít íolic và vita-min c. A và K) đặc biệt quan trong… Nên ăn nhiều hoa quả và rau xanh, đặc biệt các loại rau có màu da cam và rau lá xanh sẫm.

Nếu bạn đang nuôi con bú. nhu cầu dinh dưỡng còn cần cao hơn thời kỳ có thai Nên nhớ rằng bạn ăn cho hai người, cần ăn đa dạng, cân đối với thức ăn có đủ năng lượng đạm, quả chín và rau xanh. Bạn cũng nên uống đủ nước và các đồ uống khác như sữa, nước quả và súp.

Trẻ nhỏ là đối tượng có nguy cơ suy dinh dưỡng cao nhất. Nhu cầu về các chất dinh dưỡng đối với cơ thể trẻ nhỏ cao hơn nhiều so với người lớn. Chăm sóc và ăn uống hợp lý, rất cần thiết cho sự phát triển bình thường và các hoạt động của trẻ Nhu cầu của trẻ rất lớn nhưng chúng không thế ăn một lượng thức ăn lớn, do vậy nên tăng sô bữa ăn cho trẻ. Bữa ăn của trẻ phải đảm bảo dinh dưỡng’cao.

Tuổi thiếu niên phát triển rất nhanh, do vậy cơ thế có nhu cầu rất cao về năng lượng và các chất dinh dưỡng. Nữ ở tuổi dậy thì, dinh dưỡng tốt nhằm đáp ứng nhu cầu hiện tại và chuẩn bị làm mẹ sau này, cả trẻ trai lẫn gái cần có một chế độ ăn đủ Fe, Ca, vitamin A,C,D cũng như các loạỉ vitamin, muối khoáng khác.

SK và ĐS năm 1996