Chỉ khâu phẫu thuật

Chỉ khâu phẫu thuật đóng một vai trò rất quan trọng, nhiều khi quyết định đến thành công của một ca phẫu thuật. Những phẫu thuật mạch máu hay dây thần kinh ngoải sự đòi hói các loại chỉ khâu có kích thước nhỏ hơn sợi tóc còn cần phải có độ bền cao, không gây nhiễm khuẩn cũng như các phản ứng thải loại do bộ máy miễn dịch của cơ thể tác động đến. Chinh vì vậy công cuộc tìm kiếm ra các loại vật liệu mới để dùng làm chí khâu, đáp ứng cho nhiều loại phẫu thuật khác nhau vẫn liên tục phát triển.

Gần đây nhất, các nhà nghiên cứu dược lý học thuộc Trường đại học VVyoming của Mỹ đã phát hiện ra một loại chỉ khâu phẫu thuật mới được sản xuất ra từ một loại tơ nhện. Các nhà phẫu thuật đã thừ dùng loại chỉ khâu mỏi này và đã rút ra những ưu điểm nổi trội của nó so với các loại chí khâu cổ điên khác, đó là độ dài và bến hơn cá loại sợi thủy tinh, khả năng bám chắc của chỉ vào các mô cơ thể, đặc biệt là mô xương, nó không có độc tính, không gây nhiễm khuẩn mà còn kháng viêm tốt, ổn định , đản hổi và không kích thích các phản ứng thải loại của các lymphô bào miễn dịch. Nhờ có những đặc tinh trên nên loại chỉ đặc biệt này được áp dụng để khâu các dây thần kinh, các mạch máu và nhất là các dày chằng bám vào xương. Theo đánh giá của Giáo sư Selwar và các đồng nghiệp của ông thi đây là một thứ chí khâu tuyệt vời đối với các vận động viên như đá bóng, điền kinh cũng như các sang chấn về cơ xương khác nhau.

Tuy nhiên, loại nhện tiết ra những sợi tơ vàng óng này lại rất hiếm hoi. Chúng chi có nhiều ơ vùng Nam Mỹ, có kích thước 2 cm và đặc biệt là không có chân. Loại nhện này có Khá nàng dệt thành những mạng nhện khổng lồ có đường kính từ 80 cm đến 1 mét. Vì nguồn nguyên liệu rất hiếm, phải khai thác từ tự nhiên nên hiện tại giá thành của thứ chỉ khâu phẫu thuật này còn rất đắt Các nhà khoa học về di truvền và sinh hóa đang thư tìm cách giải mã cấu trúc hóa học cua loại protein tạo nên tơ nhện đặc biệt này. Hy vọng cua họ là năm được bản đồ gen, trên cơ sở đó sẽ dùng công nghệ sinh học đế sản xuất ra tơ nhện một cách nhân tạo và như vậy mới có thể chế tạo ra được một khối lượng lớn, hạ giá thành sán phẩm.

KHẮC ĐÔN (Theo Science et Vie No 940)

SK và ĐS năm 1996

Mò mâm xôi

Mò mâm xói (Clerodendrum philippinum 1% /1 Schauer var. symplex Wu et Fang) 1 M thuộc họ Có roi ngựa (Verbenaceae), tên khác là mò trắng, vậy trắng, bán trắng, ngọc nữ thơm, puồng pi (Tày), là một cây nhỏ, cao 1 -1,5m. Cành non có lông. Lá mọc đối, gốc hình tim hoậc gần bằng, đầu hơi nhọn, có lông cứng rải rác ơ mật trẽn, và lông mềm trên các gân ở mật dưới, mép uốn lượn, khía răng đều, dải và rộng 10 – 15cm, cuống lá dải 4 – 5cm. Vò lá có mủi hàng đặc biệt. Cum hoa mọc ơ ngọn thản thành chùy gần như không cuống, gồm rất nhiều hoa màu trắng hay hơi hồng, tụ tập như mân xôi, đường kính 5 – 8cm, nhiều nhị vượt ra ngoài tràng. Qua mọng khi chín màu lam. có đài tồn tại – Mùa hoa quá. tháng 5 – 8

Cây mọc tự nhiên ở bãi cỏ, ven đường, chỗ ấm mát. Trước đây, cây vẫn mang tên khoa học là Clerodendrum íragrans Vent., đó là một sự nhầm lẫn vì loài này có hoa thường kép, rất thơm và được trồng làm cảnh.

Rễ mò mâm xôi, thu hái vào mùa thu, đào về, rửa sạch, phơi khô hoặc sấy khô, khi dùng thái mỏng, không phải chế biến. Dược liệu có vị đắng, mùi hôi, tính mát Tuệ Tĩnh (Nam dược thần hiệu) đã dùng rễ mò mâm xôi, xich đống nam, chỉ thiên, cỏ tranh, cọ bác đèn, thịt ốc nhói (lượng mỗi thứ 30 – 60 g) sẳc vớỉ 400 rnl nước còn 100 rol uống trong ngày chữa chứng lậu, đái buốt, đái nhắt, đái ra máu ra chất nhầy. Kinh nghiệm dân gian lại dùng rl mò mâm xôi (20 g), phối hợp với hoa mò đỏ (xích đồng nam, 8 g), lá huyết dụ (10 g), lá mía đỏ (5 g), thái nhỏ, sao vàng, sấc uống làm hai lán trong ngày, chữa khí hư, kinh nguyệt không đều. Bệnh viện Lạng Sơn đã dùng rễ mò mâm xói (đỏi khi cả thân cây) chửa bệnh vàng có kết quá tốt dưới dạng thuốc sắc hay thuốc viên.

Cả cây mò mâm xôi, thu hái quanh năm, chặt ngấn phơi hoặc sấy khô, lấy 30 g thái nhỏ, sấc với 30 g cành lá ngấy hương để chữa sản hậu.

Lá mò mâm xôi, rứa sạch, giã nho. lấy nước bôi chữa ghẻ. mụn nhọt. Lá phơi khô. sắc lấy nước đậc rưa chữa chốc đầu. Nước sẩc lá tươi còn có tác dụng ức chế sự phát triến của vi khuẩn Pseudomonas aeruginosa (trực khuấn mủ xanh), nên được sử dụng chống nhiễm khuẩn vết thương. Lấy nước sắc mò mâm sôị rửa sạch vết thương rồi phủ gạc. Thuốc làm giảm phù nề quanh vết thương, không gây xát, làm sạch mủ, mau lành không để lại sẹo lồi. Lá mò mâm xôi phôi hợp với lá mã đề, cả cây tai chuột, thân dãy đau xương, lá đậu ván trắng (mỗi thứ 20 -30g) dùng tươi, giả nhỏ, trộn vởi nước vo gạo, đắp ngày 3 lần. Chữa viêm hạch cổ.

Có người củng dùng lá mò mâm xôi sắc uống vói ngải cứu, hương phụ, ích mẫu để chữa khí hư.

HỮU BẢO

SK và ĐS năm 1996

Suy nhược thần kinh

ngực, huyết áp dao động..

Nam giới có thể bị di tinh, ầm V mộng tinh, xuất tinh sớm. liệt dương; nữ giới có thể bị rối loạn kinh nguyệt hoặc lãnh đạm tình dục.

_ Về nguyên nhân gây ra bệnh, các nhà khoa học đã nghiên cứu, tranh cãi khá nhiều. Cho đến nay người ta đã xác định thủ phạm chủ yếu gây suy nhược thần kinh là các xung đột tâm lý và những chấn thương tinh thần.

– Những xung đột tâm lý diễn ra hàng ngày trong gia đình và cuộc sống như vợ chồng cãi nhau, con cháu bất hiếu, những lục đục trong gia đỉnh; nỗi buồn rầu, thất vọng vỉ những mất mát, thua thiệt; những việc làm miễn cưỡng, không yêu nghề v,v… tuy không lớn nhưng thường xuyên và kéo dài, gây căng thẳng và suy yếu hệ thần kinh.

– Những chấn thương tâm thần bao gồm tất cả những tổn thương đột ngột lớn lao về tình cảm, như người thản bị chết, bị người yêu ruồng bỏ; nỗi thất vọng lớn trong tình yêu, sự nghiệp v,v… là những yếu tố tấn công vào não gây ra cái mà y học gọi là “stress” dễ dẫn đến suy nhược thần kinh.

Bệnh càng dễ phát sinh nếu các chấn thương trên xảy ra ở những người có hệ thần kinh yếu không thăng bằng, những cơ thế suy yếu sẵn vì vừa trải qua một bệnh nặng.

Như vậy thực chất của bệnh là các nhản tố ‘Ị vế tinh thần, tình trạng của hệ thần kinh và sức khỏe chỉ là những yếu tố thuận lợi làm bệnh dể phát sinh. Muốn chữa khỏi bệnh, trước hết phải I loại trừ được những nguyên nhân gây bệnh, giải i quyết tốt những tác nhân tinh thần, tâm lý, rèn luyện hệ thần kinh và khắc phục những khó khăn| của ngoại cảnh một cách đúng đắn, hợp lý.

Trong thời gian chữa bệnh, người bệnh cần-4 tin tường vào kết quả điều trị, khắc phục tư tưởng bi quan về bệnh tật. cần làm việc, nghỉ ngơi, 1 giải trí đúng mức, có chế độ làm việc sinh hoạt 1 điều độ, luyện tập thể dục đều.

Tóm lại, trong điều trị suy nhược thần kinh, vai trò của người bệnh rất quan trọng, nhiều khi có tác dụng quyết định. Lẽ tất nhiên cần phối hợp thuốc men, nhưng thuốc men cũng chỉ là hỗ trợ và chỉ nên dùng dưới sự chỉ dẫn của thầy thuốc.

SK và ĐS năm 1996

Cà chua

Cà chua và tuyến tiền liệt

Nhóm nghiên cứu ở Trường đại học Harvard (Mỵ) do Ed- I ward Giovannuccỉ lãnh đạo đã tiến hành khảo sát trên 48.000 người ăn cà chua và kết luận rằng: Những người ăn cà chua tới 4 lần trong 1 tuần thì nguy cơ mắc chứng ung thư tuyến tiền liệt giảm đi 20%; mức giảm này có thể đạt tới 50% nếu ăn món nước chấm cà chua trong 10 bữa ăn mỗi tuần lễ. Chất có tác dụng bảo vệ cho tuyến tiền liệt trong quá cá chua có thể là chất lycopen, một chất có tác dụng chống oxy hóa gần giống với chất beta – caroten, có trong gấc và một số rau quả khác Qua đun nấu, chất lycopen này xuất hiện trong cà chua nhiều hơn và cũng làm cho dạ dày dễ hấp thu hơn

ngọc vơ

(Theo Science et Vie. số 3/1996)

Suy nhược thần kinh là một bệnh rất phổ biến, nhất là ở những người có tuổi. Không ít ngưòi không có bệnh tật gì cụ thể, đến phòng khám bệnh với các triệu chứng nhức đầu, mỏi mệt, đêm ngủ trằn trọc không yên giấc, hay mộng mị, trí nhớ giảm sút, dễ quên, dễ xúc động… được thầy thuốc chấn đoán là suy nhược thần kinh.

Vậy suy nhược thần kinh là gì và những nguyên nhân nào đã gây ra bệnh?

Đây là những biểu hiện rối loan hoạt động thần kinh, với nhiều hình. nhiều vé khác nhau tùy theo trạng thái thần kinh của từng người và nguyên nhân gây bệnh Thông thường bệnh có một số triệu chứng cơ bản sau đây:

– Đau đầu âm ỉ kéo dài, không có khu vực đau nhất định, lúc ở trán, khi ở vùng thái dương, luôn luôn cảm thấy nặng nề căng thẳng trong óc như người đội nặng. Nhũng khi làm việc hoặc suy nghĩ nhiều thì đau đầu tăng lên, khi nghỉ ngơi đau đầu giảm đi, những lúc vui vẻ thoải mái quên hẳn đau nhức.

– Ngủ thất thường, lúc làm việc thấy mệt mỏi muốn ngủ gật, nhưng lên giường ngủ lại thao thức với những ý nghĩ triền miên, hoặc nhớ lại những kỷ niệm xa xưa, những chuyện vui buồn trong đời,do đó trằn trọc rất khó ngủ, rồi thiếp đi trong một giấc ngủ chập chờn đầy mộng mị, lúc thức dậy vẫn còn bàng hoàng mệt mỏi tường như thức trắng đêm.

• Tính tình dễ bị kích thích, dễ bực bôi. cáu gắt, hơi va chạm một chút là nối nóng, dễ xúc động, mủi lòng, xem một đoạn phim hay một đoạn văn hơi cảm động là không cầm được nước mắt; không tự chủ được tình cảm. lúc vui lúc buồn thất thường, luôn hồi hộp. bổn chồn lo lắng vô cớ.

– Trí nhớ giảm sút, rất hay quên, khó tập trung tư tưởng trong công việc. Hay phân tán tư tưởng, suy nghĩ vẩn vơ, nói trước quên sau, đồ đạc vật dùng bỏ đâu quẻn đấy, nghĩa là dễ quên những việc trước mắt, (giảm sút tri nhớ gần), trái lại rất nhớ những kỷ niệm cũ, những chuyên buồn vui trong quá khứ (tăng trí nhớ xa).

– Ngoài ra, người bệnh thường thấy hoa mắt, chóng mặt, ù tai, ăn kém ngon, ra nhiều mồ hôi (nhất là mồ hôi tay), tim đập rộn ràng, đánh trống

SK và ĐS năm 1996

Hãy lựa chọn những gì tốt nhất từ bữa ăn P3

Ngày nay, nhiều người caọ tuổi sống rất năng động, tuy nhiên suy dinh dưỡng vẫn là vấn đề nghiêm trọng đối với lứa tuối này. Ví dụ bệnh tật; giảm vị giác có thể dẫn đến ăn không ngon miệng. rụng răng dẫn đến khó nhai, nuốt; rối loạn đường ruột có thể dẫn đến vấn đề tiêu hóa; tàn tật, nghèo khó. cô đơn có thể dẫn đến một số vấn đề dinh dưỡng

Những người cao tuổi cần quan tâm hơn đến nhu cầu dinh dưỡng và phần lớn các cụ cần được giúp đỡ đặc biệt.

Nếu bác là người cao tuối bác cần ăn đủ protein lipit đường gluxit muối khoáng và chất xơ

Các cụ bà cần chế độ ăn giàu Ca, để tránh loãng xương Nên ăn nhiều loại ngũ cốc, quá chín, rau xanh đậu đỏ, thịt, sữa và các thức ăn giàu năng lượng. Những thực phẩm này cần được chế biến đặc biệt để tăng hấp dẫn và dễ tiêu hóa.

Những người hoạt động tích cực nói chung cần ăn nhiều hơn những người ít hoạt động (ngồi nhiều), để có cân nặng phù hợp, Nếu bạn hoạt động rất tích cực nên ăn nhiều chất đường bột để đảm bảo nhu cầu năng lượng. Càng hoạt động thể lực nhiều, càng có thể ăn nhiều chất đường bột.

Cân đối lượng thức ăn vào với tiêu hao năng lượng.

Nếu bạn ăn ít hơn nhu cầu sẽ bị sút cân. Thiếu cân có thể dẫn đến suy dinh dưỡng, phát triển kém, giảm khả năng lao động.

Nếu bạn ăn nhiều hơn nhu cầu sẽ bị tăng cân. Thừa cân nặng cũng là một dạng của sự suy dinh dưỡng và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. Những người béo trẻ cần lao động thể lực và luyện tập nhiều hơn.

Còn nếu bạn cần tăng cân thì nên tăng cường ăn thực phẩm giàu năng lượng, bao gồm cả dầu mỡ và đường; tăng số bữa ăn và đa dạng các thực phẩm. Nếu bạn cần giảm cân thì nên giảm thức ăn giàu năng lượng, đặc biệt những thức ăn nhiều dầu mỡ. Tăng cường ăn những thức ăn có nhiều chất xơ như hoa quả và rau. Ăn bớt gạo và tăng cường khoai cù. Nếu uống rượu thì hãy uống ít đi. Đồng thời cần tăng cường luyện tập đế tiêu bớt năng lượng dư thừa.

NGUYỄN BÁ 1 (Theo tài liệu của Fao và Viện dinh dưỡng)

SK và ĐS năm 1996

Hãy lựa chọn những gì tốt nhất từ bữa ăn P2

lạc, rau có mầu xanh sẫm và quả khô.

Số lượng và các loại ở các vùng trên thế giới rất khác nhau con người cũng có khẩu vị và tập quán ăn uống không giống nhau

Bởi vậy hãy sử dụng thực phẩm một cách có hiệu quả nhất, hãy ăn đa dạng các loại thực phẩm có sẵn ở địa phương Tốt nhất nên chia thức ăn của bạn thành nhiều bữa và bao giờ cũng bất đầu một ngày bằng bữa ăn sáng

Ăn đủ nhu cầu của bạn Một khẩu phần ăn cân đối sẽ cung cấp cho ban đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển, duy trì sự sống, làm việc và vui chơi

Bạn nên quan tâm thêm đến những giai đoạn khác nhau của cuộc sống đế chắc chắn rằng cơ thể bạn đã được cung cấp đủ các chất dinh dưỡng Ví dụ

Thời kỳ có thai, bạn nên ăn uống đầy đủ để có một lượng các chất dinh dưỡng dự trữ. tạo điều kiện cho con bạn bắt đầu một cuộc sống một cách tốt nhất. Vitamin và muối khoáng (Fe. Ca. axít íolic và vita-min c. A và K) đặc biệt quan trong… Nên ăn nhiều hoa quả và rau xanh, đặc biệt các loại rau có màu da cam và rau lá xanh sẫm.

Nếu bạn đang nuôi con bú. nhu cầu dinh dưỡng còn cần cao hơn thời kỳ có thai Nên nhớ rằng bạn ăn cho hai người, cần ăn đa dạng, cân đối với thức ăn có đủ năng lượng đạm, quả chín và rau xanh. Bạn cũng nên uống đủ nước và các đồ uống khác như sữa, nước quả và súp.

Trẻ nhỏ là đối tượng có nguy cơ suy dinh dưỡng cao nhất. Nhu cầu về các chất dinh dưỡng đối với cơ thể trẻ nhỏ cao hơn nhiều so với người lớn. Chăm sóc và ăn uống hợp lý, rất cần thiết cho sự phát triển bình thường và các hoạt động của trẻ Nhu cầu của trẻ rất lớn nhưng chúng không thế ăn một lượng thức ăn lớn, do vậy nên tăng sô bữa ăn cho trẻ. Bữa ăn của trẻ phải đảm bảo dinh dưỡng’cao.

Tuổi thiếu niên phát triển rất nhanh, do vậy cơ thế có nhu cầu rất cao về năng lượng và các chất dinh dưỡng. Nữ ở tuổi dậy thì, dinh dưỡng tốt nhằm đáp ứng nhu cầu hiện tại và chuẩn bị làm mẹ sau này, cả trẻ trai lẫn gái cần có một chế độ ăn đủ Fe, Ca, vitamin A,C,D cũng như các loạỉ vitamin, muối khoáng khác.

SK và ĐS năm 1996

Hãy lựa chọn những gì tốt nhất từ bữa ăn

Hãy vui thích với những món ăn phối hợp nhiều loại thực phấm.

Theo cách nhìn của các nhà dinh dưỡng không có thức ăn tốt hay xấu Cơ thể bạn cần nhiều chất dinh dưõng (protein gluxit lipit. vitamin và muôi khoáng; để phát triến. cho các hoat động lao động, vui chơi suy nghĩ và học tập. Tất cả những chất dinh dưỡng này đều có trong thức ăn

Protein cần thiết để xây dựng và duy trì cơ bắp. máu, da. xương va các cơ quan tổ chức khác của cơ thế

Gluxit và lipit chủ yếu cung cấp năng lượng Tuy nhiên một số lipit cũng cần thiết để xây dựng cơ thể và giúp cho việc sử dụng một số vitamin

Vitamin và muối khoáng: Mặc dù cơ thế chỉ cần một lượng rất nhỏ các chất này so với proteín gluxit, lipit. nhưng chung rất cấn thiết, giúp cho cơ thế hoạt động hợp lý và khóe mạnh. Một số muối khoáng còn tham gia vào thành phần của nhiều tổ chức của cơ thể, chẳng hạn như canxi flo có trong xương, sắt có trong máu

Chất xơ và nước sạch cũng rất cán thiết cho một chế độ ăn hợp lý.

Tất cả thức ăn đều chứa các chất dinh dưỡng, nhưng mỗi loại thức ăn chứa một lượng chất dinh dưỡng khác nhau. Bởi vậy cách tốt nhất để đám báo ăn đủ dinh dưỡng là ăn đa dạng các loại thực phẩm theo nhu cầu

Thức ăn giàu protein là tất cả các loại thịt, gia cầm, cá, các loại đậu đỗ, vừng, lạc, sữa, phomat, sữa chua và trứng.

Thực phẩm giàu gluxit là gạo; ngô, lúa mạch và các loại ngũ cốc khấc. Tất cả các loại khoai củ, khoai tây… và đường đều là những thức ăn chứa nhiều gluxit.

Thực phẩm giàu lipií là đầu ăn, một số loại thịt và sản phẩm từ thịt, bơ, mỡ thực vật. sữa, vừng lạc, đậu tương và một số loại cá..

Thực phẩm giàu vitamin A là các loại rau xanh sẫm, cà rốt. ngó. khồai nghệ, bí ngô, xoài, đu đù. trứng và gan.

Thực phẩm giàu vitamin B là các loại rau xanh sẫm. lạc. đậu. ngũ cốc. thịt, cá và trứng.

Thực phẩm giàu vitamin c là các loại quả chín, hầu hết các loại rau kế cá khoai tây.

Thực phẩm giàu sắt là các loại thịt, cá,

SK và ĐS năm 1996

Các kích thích tố tăng trưởng dùng trong chăn nuôi

Liệu các kích thích tố tăng trưởng dùng trong chăn nuôi có ảnh hưởng đến sức khỏe?

Trong số các kích thích tố (hocmôn) dùng trong điều trị cho người, thuốc tăng dưỡng gây nhiều tai biến đáng kể (như gây nam tính hóa, sụn tiếp hợp hóa xương nhanh, nên trẻ em không cao lên được nữa…)

Người ta vẫn lo ngại thuốc tăng dưỡng dùng cho súc vặt chăn nuôi đế lấy thịt, liệu có tích tụ ở thịt khi súc vật bị giết và gây độc tính cho người tiêu thụ không, vấn đề này còn đang gây tranh cãi, chủ yếu giữa các nhà khoa học ở châu Âu va cháu Mỹ. Ví dụ: ở châu Âu đã có qui định chung là cấm dùng chất tăng dưỡng cho chăn nuôi Tuy nhiên báo Khoa học và Đời sống (Science et Vie) số 941 năm 1996 xuất ban tại Pháp còn nếu; hocmôn steroid cấm dùng trong chăn nuôi ở châu Âu nhưng vẫn dược phép sử dụng ở Mỹ.

Tháng 7/1995 cuốn Dược điển Vô thực phẩm (Codex alimentarus) của tổ chức thượng mại thế giới lại cho rằng số hocmón sau đây là vô hại:

– Oestradiol, progesterol, testosterol (hợp chất tự nhiên).

– Zerạnol và tremboíon (hocmôn tổng hợp).

Các nước châu Âu cho biết acetat melengestrol do hãng Upịohn sản xuất được dùng để chăn nuôi bò cái tơ ở Mỹ, nhưng trước khi giết bò để lấy thịt bán, phải ngừng cho súc vặt dùng thuốc đó 48 giờ trước khi đưa đến lò mổ.

Còn cơ quan quan lý thực phẩm và thuốc ở Mỹ hủy bỏ quy định này cho rằng dùng liều theo hãng Upjohn giới thiệu, thì lượng thuốc tích tụ ớ thịt sẽ dưới mức quy định.

Vì có những ý kiến khác nhau như vậy, nên chăng ớ nước ta cũng cần có quy định, tiêu chuấn hóa giới hạn cho phép và có phòng thí nghiệm chuyên trách để kiểm tra. Có như vậy mới đảm báo sức khỏe cho người tiêu dùng.

LÊ ĐỨC MINH

(Theo báo Science et Vie 4’96)

SK và ĐS năm 1996

Trắc bá

Hữu Bảo

Trắc bá (Biota orientalis Endl. Thuya orientalis L.) thuộc họ Hoàng đàn (Capressaceae). tên khác là trắc bách diệp bá tử, co tòng péc (Thái), là một cây nho. cao vài met. phân nhánh nhiều, tán lá hình tháp. Thân có vo nứt ne màu nâu Caccành dẹt mang lá xếp thành những mặt phẳng thằng đứng rất đặc sấc. Lả mọc dối. hinh vay. Hoa đơn tinh cùng gốc; hoa cái hình nón tròn mọc ớ gốc cành nhỏ. Quả hình trứng bao bọc bơi nhiều lớp vảy màu lục pha lơ nhạt. Mùa hoa qua vào tháng 3-9.

Cây nhập từ lâu đời, được trồng ở nhiều nơi để làm cảnh.

Lá trắc bá chứa tinh dầu mà thành phần chủ yếu íàíenchon, camphor, các hợp chất flavon, nhựa. Hạt trắc bá có chất béo và saponozid.

Theo kinh nghiêm dân gian, lá trắc bá được dùng làm thuốc cầm máu. Lá, thì hái quanh năm, thái nhỏ, sao đen, 10-20 g sàc với 400 mi nước còn 100 ml, uống làm hai lần trong ngày. Dùng riêng hoặc phối hợp với nhiều vi thuốc khác theo công thức sau Chữa ho ra máu: Lá tràc ba (10 g, sao đen), lá huyết dụ (8g). xạ can (4 g). thài lài tia (4g; sao đen). Tất cả thái nho, sảc uổng làm hai lần.

Chữa thổ huyết: Lá trắc bá (15g. sao đen), lá ngai cứu (15g), gùng khô (6g, sao), sắc uống làm ba lẩn trong ngày.

Chúa rong huyết: Lá trắc bá (10g), lá bạc hà (10g), lá ngai cứu (10g), vỏ cam phơi khô (5g), Sắc uống.

Chữa đi ngoài ra máu: Lả trắc bá (20 g, sao), hòe hoa (20 g, sao), chỉ xác (12g), hoàng liên (ôg), kinh giới ịôg), thái nhỏ, phơi khô. sằc uống

Y học cố truyền dùng nhân quả trắc bá với tên thuốc là bá tư nhân Quả, thu hái vào tháng 7-9, phơi khô xát bó vỏ ngoài, đập vỡ lấy nhàn. Nếu đem sao, giả nát, ép bó dầu thi được bá tư xưởng. Dược liệu có vị ngọt, tính bình, có tác dụng bô tâm, an thần, nhuận tao. Bá tư nhản (12g) phối hợp với táo nhân (10 g, -cao đen), hạt thảo quyết minh (10g) sao vàng/ẻ mạch môn (10g), long nhản (10g). hạt sen (10g), sẩc uống làm hai lần trong ngày, chứa mất ngu, hồi hộp, hay quên, táo bón, ra nhiều mồ hôi Người bị tiêu chảy, ho nhiều đờm, không dùng bá tử nhân.

Ngoài ra, nhân dân ớ một sô địa phương còn dùng nhân quả trắc bá đế tươi hoặc sao qua, giả nát. thêm nước, gạn uống đế chữa bệnh kiết ly, với liều 6-10 nhân cho người lởn và 3-5 nhân cho trẻ em tùy tuổi. Lá trắc bá sao. sắc uống với rể chanh, vo rễ dâu hoặc tầm gửi cây dâu (liều lượng bằng nhau) có tác dụng chữa ho. Dùng ngoài, lá trắc bá đế tươi, rứa sạch, nhai với muối, ngậm chữa đau nhức ràng, sâu ràng. Lá trẳc bả phơi khô (30g) phối hợp với rể cây vừng đen (30g), sắc với 2-3 lần nước rồi có thành cao đặc, bôi hàng ngày làm thuốc kích thích mọc tóc. Dùng 1-2 tháng.

Theo tài liệu nước ngoài, ở Trung Quốc, lá trắc bá cũng được dùng làm thuốc cầm máu, làm se, lợi tiểu. Nước sấc hoặc dịch ép từ lá có tác dụng chữa loét dạ dày, hành tá tràng. Hạt là thuốc bổ dưỡng, an thần, kích thích ăn ngon. Nước sắc của những mấu cành uống chữa cảm lạnh, tê thấp. Nhựa trích từ thân cây trắc bá trộn với nhựa thông đăp để tiêu u.

SK và ĐS năm 1996

MA TÚY cầu nối dẫn tới nhiễm HIV/AIDS

BS.PHÙNG CHÚC PHONG

Nạn nghiện và buôn bán ma túy đã gây bao nhiêu tai họa cho sức khỏe, nhản phẩm con người, do đó từ lâu Tố chức y tế thê giới (WHO) đã kêu gọi một sự hợp tác quốc tế để chống lại chết chóc, bệnh tật, sự sa đọa xã hội, trụy lạc, nghèo đói và tội ác do ma túy gây ra cho nhân loại. Tai hại hơn nửa là nạn nghiện ma túy lại xẩy ra chủ yếu trong thanh niên là lực lượng lao động sản xuất chinh của xã hội.

Hiện ma túy được coi là kẻ thù nguy hiểm của mọi quốc gia. Nó là nguyên nhân lớn nhất của sự hủy hoại sức khỏe và nhân phẩm, là tác nhân đắc lực nhất của tội ác, bạo lực và những hành vi phạm pháp. Người nghiện ma túy bị cơn thèm thuốc hành hạ sẽ không còn làm chủ được đạo đức của bản thân. Để thỏa mán cơn nghiện họ có thể làm mọi việc; kể cả tội ác.

Trước đây, chúng ta thường, chỉ nghĩ đèn thuốc phiện vì dân nghiện nước ta hút thuốc phiện là chủ yếu. Cũng vi vậy xuất hiện các từ “dân làng bẹp” và “nàng tiên nâu”. Nhưng đến nay thì đủ cả! Qua các vụ án đã khởi tô từ năm 1993 đến hết tháng 6-1996, các cơ quan chức năng đã thu giữ 5.246 kg thuốc phiện, 3.176 kg cần sa, 88,89 kg hêrôin, 2 kg côcain, 2,5kg côđêin và 3,144 triệu ông thuốc gây nghiện. Những con số trên phản ảnh tình hình nghiện ma túy ở nước ta đã phát triển đa dạng không còn thuần túy là thuốc phiện nữa. về hinh thức sử dụng cũng không chỉ lả hút, mà cả tiêm chích, hít, ngửi, uống.v.v… số người nghiện ma túy ngày càng nhiều, nhất là trong mấy nàm gần đây. Theo ước tính, hiện nay ở nước ta cộ 183 nghìn người nghiện ma túy các loại, số con nghiện không chỉ là những người lớn tuổi, sẵn tiền như trước, mà có cả những người nghèo, thanh nièn sinh viên vả học sinh phổ thông. Tinh hình thực đáng lo ngại, nếu chúng ra không có những biện pháp tích cực vả triệt để hơn nữa. hậu quả sẽ khôn lường.

Trước kia, “dân làng bẹp” nước ta chỉ mới kết bạn với thuốc phiện thôi mà đã thấm thìa với những tác hại do “nàng tiẻn‘nàu” gày Ta, từ việc sa sút vể sức khỏe, đạo đức, đến gia đinh tan nát, sản nghiệp tiêu tan, “ruộng ruộng, trâu trâu cũng chui vào lọ”… nay thanh thiếu niên ta lại sử dụng moocphin. hêrôin thi tai họa sẽ lớn hơn nhiều.

Tuy thường khu trú trong những nhỏm người nhất định, nhưng do dùng chung kim tiêm, bơm tiêm nên nguy cơ bị nhiễm bệnh cao và làm lan truyền nhanh chóng bệnh trong cộng đổng những người nghiện. Phần đỏng họ là dân ăn chơi trác táng nên họ gieo rắc mầm bệnh sang những nhóm người khác. Hãng tin Roitơ của Anh đã so sánh tinh hình AIDS ở Việt Nam hiện nay giống như ở Thái Lan năm 1988, khi dịch AIDS bắt đầu cũng lan truyền trong những người nghiện ma túy ở thủ đô Băng-cốc, sau đấy mới lan rộng sang gái mại dâm, rồi khách làng chơi và vợ con họ trước khi lan truyền rộng rải sang các tầng lớp khác của xã hội.

Bài học của Thái Lan khiến chúng ta phải cỏ những biện pháp phòng chống ÁIDS tích cực khi bệnh còn chưa lan quá rộng, và biện pháp xã hội cơ bản để ngăn chặn bệnh dịch thế kỷ là giải quyết nạn ma túy và mại dâm

SK và ĐS năm 1996